Opbrengst uit thema-ateliers

RIJKE OOGST VOOR REGIONALE ENERGIESTRATEGIE

De zaal in het NHTV-gebouw aan de Sibeliuslaan in Breda stroomt woensdagmiddag 5 april goed vol voor het afsluitende Energie- en Ruimte Atelier.

Letterlijk opgewarmd door de interactieve minivoorstelling van Theaterwerkplaats Tiuri blikken de aanwezigen vanuit diverse invalshoeken terug en vooruit op de noodzaak van de Energietransitie en de duurzame kansen die in de regio West-Brabant klaarliggen om verzilverd te worden.

DOEN op alle niveaus
Denken en praten over de energietransitie is mooi, maar alle sprekers zijn het met elkaar over twee zaken eens: 1) het is noodzakelijk om te gaan DOEN 2) het is een mooie, maar ook immens grote opdracht die we met veel betrokkenheid van alle niveaus moeten aanpakken. De oogst van de inhoudelijke ateliers is groot en toont tevens de uitdagingen die op de weg naar een energieneutrale regio liggen. Anne-Marie Spierings, gedeputeerde Agrarische Ontwikkeling, Energie en Bestuur van Noord-Brabant, geeft de regio via een videoboodschap een groot compliment voor alle inzet. De regionale energiestrategie is een belangrijke bouwsteen voor de Provincie. Ze hoopt dan ook op eenzelfde energie tijdens de uitvoerende fase.

VRAAG AAN
Machiel de Gelder
Bestuurlijk ambassadeur Regionale Energietransitie West-Brabant en wethouder Werkendam

Wat is er nodig om je tevreden te laten terugkijken op alle bijeenkomsten?
Machiel: “We hebben goede stappen gezet door vier bouwstenen te bepalen voor de strategie die we gaan opstellen, namelijk: geld, projecten, getallen & feiten en communicatie. Ik zou het heel fijn vinden als deze bouwstenen, waaronder de input uit de inhoudelijke ateliers, een plaats krijgen in de regionale energiestrategie. Verder hoop ik uiteraard dat deze strategie een plaats krijgt in het landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid.”

DE UITDAGINGEN VAN DUURZAAMHEID
Tijdens de presentaties schuwen de sprekers niet om de uitdagingen van duurzaamheid op tafel te leggen.

Mensen aan boord krijgen en houden
Op het bord van de communicatiestand van de Energiebrasserie laat een deelnemer een droom achter die de wens van waarschijnlijk alle aanwezigen kort samenvat: “Dat de energietransitie iets vanzelfsprekends is”. De sleutelrol van een goede communicatiestrategie komt tijdens meerdere presentaties aan bod.

Frits de Groot (VNO NCW) ziet kansen in de juiste communicatieve benadering:
‘De boodschap moet zijn dat de energietransitie een “once in a lifetime”-kans is voor de maatschappij en de economie. Het kan Nederland veel opleveren als we dit kunstje als eerste goed kunnen. Daarbij is het belangrijk om succesvolle ‘flagshipprojecten’ goed in beeld te brengen. We moeten positieve argumenten geven om mensen enthousiast te maken, hen geen problemen aanpraten maar juist de betere oplossingen benadrukken. Politiek Den Haag moet continu voeling houden met wat er in de rest van het land mogelijk en nodig is, regionale input is daarbij heel belangrijk.’

Frans Melissen, Professor Sustainable Business Models:
‘Als je mensen vraagt of ze duurzaamheid liever benaderen als iets voor jezelf op de korte termijn of als iets gezamenlijks op de lange termijn, dan kiest het gros nog steeds voor optie één. Dat moet anders. Een van de speerpunten van het NHTV is het opleiden van “social responsible professionals” en we merken dat jongeren dat écht belangrijk vinden. We moeten wel in het vizier houden dat ze het niet pikken als wij ze aanspreken op hun verantwoordelijkheid, zij zien de oudere generatie namelijk als de boosdoeners.’

Hoe krijg je mensen mee?
Narrative: weet hoe je de diverse doelgroepen aan moet spreken
Native: begrijp je doelgroep – iedereen heeft andere motieven
Naive: volhouden en doorgaan, laat je niet stoppen door doemdenkers

Duurzaamheid bereikbaar voor iedereen
Frans Melissen van NHTV noemt het woord duurzaamheid zelf de grootste belemmering voor duurzaamheid. ‘Als we mensen willen bereiken moeten we het simpeler maken.’ Frits de Groot van VNONCW vindt daarbij dat duurzaamheid niet alleen voor de elite weggelegd moet zijn. ‘Je krijgt de grote groep juist mee door slimme financieringsmogelijkheden uit te werken die investeren in duurzaamheid voor iedereen haalbaar en aantrekkelijk maken.’ Hij ziet net als alle aanwezigen ook het belang van meedenken van onderaf. Iets zelf bedenken creëert enthousiasme. Een concreet voorbeeld van Jasper Hugtenburg van HNS Landschapsarchitecten sluit daarop aan: ‘Laat mensen een dorpswindmolen adopteren die hen direct iets oplevert, in plaats van investeren in algemene windmolens langs de snelweg.’

Duurzaamheid op de onderhandelingstafel
Volgens Vera Pieterman plaatsvervangend directeur Energie & Omgeving van het Ministerie van Economische Zaken, zijn het spannende tijden voor iedereen die met de energietransitie bezig is: ‘De manier waarop wij met energie omgaan moet totaal veranderen. We staan voor een immense opgave die tegelijkertijd nog op de onderhandelingstafel ligt. Het is ingewikkeld om voor de lange termijn te moeten denken terwijl je coalitieafspraken hebt. Er ligt een grote verantwoordelijkheid op bestuurlijk niveau om mensen erbij te betrekken. Is de regio de juiste stuwende kracht achter de energietransitie? Dit zijn we via pilots als deze aan het ontdekken. Het gaat tot nu toe heel goed maar we moeten wel echt bewijzen dat het iets oplevert.’

Ruimtelijke keuzes maken
Veel ideeën voor een beperkte ruimte zet aan tot het maken van keuzes. Zet je bijvoorbeeld windmolens op agrarisch land of zonnepanelen? Het is leuk om aan de stickers op de posters van de Energiebrasserie de soms duidelijke en soms juist verdeelde meningen van de deelnemers terug te zien. Men loopt in elk geval zichtbaar warm voor windmolens op agrarisch land en zonnepanelen op geluidswallen. Dit laatste is de combinatieoptie die we volgens Jasper Hugtenburg van HNS Landschapsarchitecten niet uit het oog moeten verliezen: “We moeten als eerste kijken naar de verbindingen die ‘als vanzelf’ te leggen zijn met bestaande ruimtelijke elementen. We kunnen gebruikmaken van de buisleidingenstraat die al in West-Brabant ligt, van militair erfgoed zoals forten als opslagruimte en van voorbeeldprojecten die al een bewezen succes zijn.’

De Energiebrasserie
Na afloop van de plenaire bijeenkomst waaieren de deelnemers uit naar de diverse stands van de Energiebrasserie. De kaarten die tijdens de inhoudelijke Energie- en Ruimte Ateliers zijn bewerkt, geven een kleurrijk beeld van de duurzame doen- en denkkansen op gebied van warmte, wind, zon en biomassa in regio West-Brabant. Maar er is ook sprake van overlap en dus de noodzaak tot het maken van keuzes. De informatie-uitwisseling staat op dat gebied nog steeds niet stil. Deelnemers kunnen hun dromen, standpunten, zorgen en vragen met behulp van stickers en briefjes kwijt op de posters en in gesprekken met de drijvende krachten achter de ateliers die altijd open staan voor nog meer ideeën.’

VRAAG AAN Paul Vermeulen
Dagvoorzitter van alle ateliers en programmamanager RO en Wonen van de Regio West-Brabant
Wat is je vandaag het meest opgevallen?
‘Je ziet aan de kaarten dat we veel hebben opgehaald tijdens de inhoudelijk ateliers. Als je echt alle kaarten op elkaar zou leggen dan schrik je van de immense ruimtelijke opgave. Ik vind het sterk dat de sprekers vandaag hun eigen dilemma’s en onzekerheden lieten zien. Hoe we alle belanghebbenden het beste kunnen betrekken is een centrale vraag. Ik ben blij met de opmerking van iemand uit het publiek over hoe goed het zou zijn om een gezamenlijke communicatiestrategie uit te werken in plaats van versnippering op de diverse bestuurlijke niveaus. Wat mij betreft gaan we van de Verklaring van Dussen uit 2007, waarin de 19 gemeenten hun doelstellingen hebben vastgelegd, naar een Verklaring 4.0. De sprong van één naar vier staat voor de grote stap die we nu moeten zetten en voor de partijen die erbij betrokken moeten zijn: niet alleen bestuurders, maar ook burgers ondernemers en het onderwijsveld. We moeten ervoor waken om de weg die we samen inslaan richting 2050 dicht te timmeren. Er moet ruimte zijn om flexibel om te gaan met alle ontwikkelingen.‘