Het doel van Regio West-Brabant om in 2050 energieneutraal te zijn, heeft geleid tot een intensieve samenwerking tussen de vier O’s in West-Brabant. Ondernemers, onderwijs, ondernemende bewoners en de overheid leverden samen de input voor de Regionale Energiestrategie ‘Ons 2050’ die nu ter consultatie bij alle betrokken partijen ligt. Deze is ook  voor een ieder die in West Brabant woont. Met voorzitter van de regiegrieo Machiel de Gelder en Jeroen Roeloffzen van Over Morgen blikken we terug op de hoogtepunten en leermomenten van de afgelopen periode.

Tijdens het eerste van de zes Energie- en Ruimte ateliers in januari werd inzicht gegeven over de huidige status van West-Brabant op gebied van duurzame energieopwekking.

Jeroen: ‘Deze bijeenkomst resulteerde in een hoop goede en ruimtelijke ideeën. Hoewel het slechts een bouwsteen vormde van het totaal, was dat voor mij het moment dat alles een beetje bij elkaar kwam. Ook het besef dat we de daaropvolgende maanden bij de betrokken partijen zagen groeien over de inhoud van de regionale opgave, de urgentie en de enorme impact op het eigen handelen heeft indruk gemaakt.’

Met strakke planning een goed rapport
De strategie kwam tot stand onder druk van een strakke planning. Erop terugkijkend had Jeroen de beschikbare tijd anders ingedeeld: ‘De grondige inventarisatie die het begin van het proces vormde zou ik achteraf minder uitvoerig hebben gedaan. Aan het eind kwamen we tijd tekort, daar hadden best een aantal maanden bij gemogen om meer gesprekken te voeren en alles zorgvuldig uit te werken. Eigenlijk is dat nu ook wel het geval, omdat we consulteren tot 1 oktober.’ Naast de planning hebben zowel Jeroen als Machiel geleerd van de wijze waarop je mensen betrekt.

Jeroen zou de inputgevers een volgende keer minder vrijblijvend in het proces meenemen: ‘Door de vrijblijvendheid haakten mensen aan en weer af.’ Machiel de Gelder ziet ook verbeterpunten op communicatief vlak: ‘Vanuit de regiegroep hadden we eerder de raden moeten informeren, zo hadden we de  thema-ateliers beter onder de aandacht kunnen brengen bij de wethouders.’ Ondanks de verbetermogelijkheden kijkt Jeroen tevreden terug: ‘Ik denk dat we met zijn allen, ondanks de krappe tijd, een rapport hebben ontwikkeld waarvan iedereen zegt dat dit de essentie is.’

Transitie in denken en doen
De grootste uitdaging na het opstellen van het rapport bevindt zich voor Jeroen op twee vlakken: ‘Allereerst het meekrijgen van mensen in deze transitie. Van de 700.000 inwoners van West-Brabant die aan de bak moeten, is misschien één procent zich daarvan bewust en bereid tot handelen. De overige 99% meekrijgen, vind ik echt de grootste uitdaging van de strategie. De tweede uitdaging is dat de zaken die in de energiestrategie staan ook moeten worden uitgevoerd. Zorgen dat de juiste mensen worden aangesteld, die het zien en snappen dat dit de plek is  waar het gaat gebeuren, zijn op korte termijn de grootste uitdaging.’

Tips voor de regio’s die volgen
Het traject dat West-Brabant doorlopen heeft met de energiestrategie als eindresultaat is een pilot in Nederland. Jeroen en Machiel hebben bog wat tips en adviezen voor de regio’s die volgen:
1. Profiteer van de ervaringen binnen de regio’s die met een pilot bezig zijn (geweest).
2. Bekijk samen met de provincie en het Rijk welke partij waarvoor geschikt is en wie wat moet organiseren.
3. Zie dit document als een goede onderlegger in je omgevingsvisie en omgevingsplannen, zie het als een kans.
4. Samenwerken kost tijd. Inversteer daarin, want alleen ga je het niet redden.
5. Zorg voor de juiste inhoudelijke mensen om de enorme ruimtelijke, economische en financiële opgave te halen.
6. Zorg dat de rollen op lokaal, regionaal, provinciaal en rijksniveau duidelijk zijn.
6. Zet de stappen die snel gezet kunnen worden, zoals het plaatsen van zonnepanelen op sportcomplex en ledverlichting in tennisparken.